سوالات غدیر
پرسش ۳
خصوصیّات سر زمین غدیر چیست؟
پاسخ: گودال غدیر خُم محّلی است کوهستانی و بسیار گرم که آبهای باران از مجاری کوه سرازیر و در آن گودالها جمع میشوند و مسافرین و ساکنین اطراف از آن استفاده میکنند.
این محل در دویست و بیست کیلومتری مکّه و به فاصله چهار کیلومتر قبل از جحفه که محل افتراق اهل مدینه و مصر و عراق و نجد بود واقع شده است و مسجد غدیر ومحل نصب امیرالمؤمنین علیهالسّلام اکنون محل زیارت و عبادت زائران میباشد.
پرسش ۴
چگونه مکان سخنرانی آن حضرت آماده شد؟
پاسخ: پیامبر اکرم صلّی اللّه علیه و آله و سلّم مقداد و سلمان و ابوذر و عمار را فراخوانده به آنها دستور دادند تا به محل درختان کهنسال بروند و آنجا را آماده کنند، آنها خارهای زیر درختان کندند و سنگهای ناهموار را جمع کرده، زیر درختان را جارو کردند و آب پاشیدند در فاصلهی بین دو درخت روی شاخهها پارچهای انداختند تا سایبانی از آفتاب باشد و آن محل برای برنامهی سه روزهای که حضرت در نظر داشتند کاملاً مساعد باشد، سپس در زیر سایهبان سنگها را روی هم چیدند و از رواندازهای شتران و سایر مرکبها کمک گرفته منبری به بلندی قامت حضرت ساختند و روی آن پارچهای انداختند به طوری که نسبت به دو طرف جمعیت در وسط قرار بگیرد و صدای ایشان به همه برسد و همه را ببینند. [[۳]] .
پرسش ۵
بعد از برپایی نماز جماعت در غدیر خم پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم چه کردند؟
پاسخ: مردم همه دیدند که آن حضرت بر فراز آن منبر مخصوص ایستاده، امیرالمؤمنین علیهالسّلام را فراخواندند و به ایشان دستور دادند بالای منبر آمده، در سمت راست آن حضرت بایستند، در این هنگام حضرت نگاهی به راست و چپ جمعیّت نموده، منتظر شدند تا مردم کاملاً جمع شوند و سخنرانی تاریخی خود را برای مسلمانان آغاز نماید. [[۴]] .
پرسش ۶
وقتی رسول اکرم صلّی اللّه علیه و آله و سلّم بر فراز منبر قرار گرفتند چه فرمودند؟
پاسخ: پس از مقدّمهچینی و ذکر مقام خلافت و ولایت امیرالمؤمنین علیهالسّلام برای آنکه تا آخر روزگار راه هر گونه شبه را بسته باشند و به هر تلاشی در این راه خنثی شود فرمودند: باطن قرآن و تفسیر آن را برای شما بیان نمیکند مگر کسی که دستش را گرفته او را بلند کنم و بازویش را گرفته بالا برم، سپس بازوی امیرالمؤمنین علیهالسّلام گرفتند و آن حضرت نیز دست خود را به سمت صورت پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم باز کردند تا آنکه دستهای هر دو به سوی آسمان قرار گرفت آنگاه پیامبر خدا صلّی اللّه علیه و آله و سلّم امیرالمؤمنین علیهالسّلام را از جا بلند کردند تا حدّی که پاهای آن حضرت محاذی زانوهای پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم قرار گرفت و مردم سفیدی زیر بغل آن دو را دیدند، سپس فرمودند: ای مردم کیست که بر اهل ایمان از خود آنها سزاوارتر باشد؟ گفتند: خدا و رسول داناترند، پس فرمودند: همانا خدا مولای من است، آیا من اولی و سزاوارتر از مؤمنین بر خودشان نیستم؟ همه گفتند: آری یا رسول اللّه، در این هنگام آن حضرت چهار مرتبه این جمله را تکرار فرمودند:
«مَنْ کُنْتُ مَوْلاهُ فَهذا عَلِیٌّ مَوْلاهُ»
هر که من مولا و صاحب اختیار اویم، این علی علیهالسّلام نیز مولا و صاحب اختیار اوست، خدایا دوست بدار دوستان علی را و دشمن بدار دشمنان او را، یاری کن یاران او را و خار و ذلیل گردان خارکنندهی او را و او را معیار و میزان حق و راستی قرار ده. [[۵] .
پرسش ۷
رسول اکرم صلّی اللّه علیه و آله و سلّم از مردم چگونه برای ولایت امیرالمؤمنین علیهالسّلام بیعت عمومی گرفتند؟
پاسخ: در اواخر سخنانشان فرمودند: ای مردم چون با یک کف دست و این وقت کم و با این سیل جمعیّت امکان بیعت برای همه وجود ندارد، پس آنچه میگویم همگی تکرار کنید و بگویید:
«ما فرمان تو را از جانب خداوند دربارهی علی بن ابیطالب علیهالسّلام و امامان از فرزندانش اطاعت میکنیم و به آن راضی هستیم و با قلب و جان و زبان و دستمان با تو بر این مدعی بیعت میکنیم.
پس همه تکرار کردند و به این ترتیب بیعت عمومی انجام شد. [[۶]] .
پرسش ۸
بعد از اتمام خطبهی غدیر رسول اکرم صلّی اللّه علیه و آله و سلّم چه فرمودند؟
پاسخ: فرمودند: باید آنان که حاضرند این امر را به غائبین برسانند.
و نیز فرمودند: «اَللّهُمَّ اَنْتَ شَهْیُد عَلَیْهْم اَنیّ قَدْ بَلَغْتُ وَ نَصَحْت» بار خدایا تو بر اینها گواهی که من ابلاغ نمودم و خیر و صلاح را به ایشان گفتم. [[۷]] .
پرسش ۹
کسانی که زودتر از همه با امیرالمؤمنین علیهالسّلام بیعت کردند چه کسانی بودند؟
پاسخ: پیش از همه ابوبکر و عمر برای تهنیت نزد حضرت علی علیهالسّلام آمدند و گفتند: «بَخٍ بَخٍ لَکَ یَا ابْنَ اَبی طالِبٍ اَصْبَحْتَ وَ اَمْسَیْتَ مَوْلایَ وَ مَوْلی کُلِّ مُؤْمِنٍ وَ مُؤْمِنَةٍ». [[۸]] تهنیت باد تو را و مبارک باد تو را این مقام، ای پسر ابوطالب، صبح کردی و شام کردی در حالی که مولای من و هر مرد و زن مومنی گشتی (اوّل کسانی هم که این بیعت را شکستند آن دو نفر بودند).
پرسش ۱۰
آیهی اکمال دین چیست؟ و چه موقع بر حضرت رسول صلّی اللَّه علیه و آله و سلّم نازل شد؟
پاسخ: بعد از معرفی امیرالمؤمنین و ابلاغ این رسالت بزرگ هنوز مردم متفرق نشده بودند که آیهی 3 سورهی مائده بر پیامبر صلّی اللَّه علیه و آله و سلّم نازل شد:
«اَلْیَومَ اَکمَلْتُ لَکُمْ دِیَنَکُمْ وَ اَتْمَمْتُ عَلَیْکُمْ نِعْمَتی وَ رَضیتُ لکُمُ الْإِسْلامَ دیناً»
امروز دینتان را برای شما کامل کردم و نعمتم را بر شما تمام کردم و دین اسلام را برای شما پسندیدم. [[۹]] .
پرسش ۱۱
زنان چگونه با امیرالمؤمنین علیهالسّلام بیعت کردند؟
پاسخ: پیامبر اکرم صلّی اللّه علیه و آله و سلّم دستور دادند تا ظرف آبی آوردند و پردهای زدند که نیمی از آن در سویی از پرده و نیم دیگر در آن طرف قرار گیرد تا زنان با قرار دادن دست خود در یک سوی آب و قرار دادن امیرالمؤمنین علیهالسّلام دست خود را در طرف دیگر با حضرت بیعت کنند. [[۱۰]] .
پرسش ۱۲
مراسم تاجگذاری امیرالمؤمنین علیهالسّلام چگونه بود؟
پاسخ: پیامبر اکرم صلّی اللّه علیه و آله و سلّم بعد از این مراسم عمامهی خود را که «سحاب» نام داشت به عنوان تاج افتخار بر سر امیرالمؤمنین علیه السّلام قرار داده، یک طرفش را بر کتف آن حضرت آویختند و فرمودند: «عمامه تاج عرب است، خداوند در روز بدر و حنین مرا به وسیلهی ملائکهای که چنین عمامهای بر سر داشتند یاری نمود». [[۱۱]] .
پرسش ۱۳
جبرئیل بعد از خطبهی پیامبر اکرم صلّی اللّه علیه و آله و سلّم چه گفت؟
پاسخ: مردم همه دیدند که مردی زیبا و خوشبو در کنارشان ایستاده و میگوید: «به خدا قسم هرگز روزی همانند این روز ندیدم، چقدر کار پسرعمویش را مؤکّد نمود! برای او پیمانی بست که جز کافر به خدا و رسول آن را بر هم نمیزند، وای بر کسی که پیمان او را بشکند! در اینجا عمر نزد آن حضرت آمد و عرض کرد: شنیدی این مرد چه گفت؟ فرمودند: آیا او را شناختی؟ عرض کرد: خیر، فرمودند: او روح الامین جبرئیل بود، مواظب باش این پیمان را نشکنی که اگر چنین خدا و رسول و ملائکه و مؤمنین از تو بیزار خواهند بود. [[۱۲]] .
پرسش ۱۴
هنگامیکه پیامبر اکرم صلّی اللَّه علیه و آله و سلّم حضرت علی علیهالسّلام را سر دست بلند کردند شیطان چه کرد؟
پاسخ: ابلیس فریادی کشید که تمام شیاطین دریاها و خشکیها جمع شدند و گفتند ای سرور ما چه شده که چنین فریادی کشیدی گفت: این پیامبر کاری کرد که اگر به نتیجه برسد هرگز معصیت خداوند انجام نخواهد گرفت. [[۱۳]] .
پرسش ۱۵
در روز غدیر چه زمانی شیطان شاد و خوشحال شد؟
پاسخ: هنگامی که منافقین در بین خود گفتند: پیامبر از روی هوای نفس سخن میگوید، و عمر به ابوبکر گفت: نمیبینی چگونه چشمانش در سرش مانند مجانین میگردد. هنگامی که این سخنان را گفتند، ابلیس از خوشحالی فریادی کشید و دوستانش را جمع کرده، گفت: ببینید اینان عهد و پیمان را شکسته و به پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم کافر شدند. [[۱۴]] .
پرسش ۱۶
موضوعات خطبهی غدیر از چه قرار است؟
پاسخ: ۱- توحید ۲- نبوّت ۳- ولایت علی بن ابیطالب علیهالسّلام ۴- ذکر دوازده امام معصوم علیهمالسّلام ۵- فضائل اهل بیت علیهمالسّلام ۶- فضائل امیرالمؤمنین علیهالسّلام ۷- لقب مخصوص امیرالمؤمنین علیهالسّلام ۸- علم اهل بیت علیهمالسّلام ۹- حضرت مهدی (عجّل اللّه تعالی فرجه الشریف) ۱۰- محبّین و شیعیان اهل بیت علیهمالسّلام ۱۱- دشمنان اهل بیت علیهمالسّلام ۱۲- پیشوایان ضلالت و گمراهی ۱۳- اتمام حجّت ۱۴- بیعت ۱۵- قرآن ۱۶- تفسیر قرآن ۱۷- حلال و حرام ۱۸- نماز و زکات ۱۹- حج و عمره ۲۰- امر به معروف و نهی از منکر ۲۱- قیامت و معاد.
پرسش ۱۷
آن عده از اصحاب و تابعین آنها و علماء و اساتید و حفّاظ قرون بعد از پیامبر که حدیث غدیر را نقل کردهاند و کسانی که بیعت کردند، چند نفر بودند؟
پاسخ: طبق نقل علامهی امینی رضوان اللَّه علیه در الغدیر از اصحاب راویان حدیث ۱۱۰ نفر و از تابعین ۸۴ نفر و از علماء و اساتید و حُفّاظ که از قرن دوّم تا چهاردهم هجری بودهاند، ۳۶۰ نفر میباشند و صد و بیست هزار نفر و حتّی بیشتر (طبق اختلاف روایات) با آن حضرت بیعت کردند.
برگرفته از کتاب
صد و ده پرسش پیرامون امیرالمؤمنین علی بن ابیطالب سیّد حسن رضا جزایری طلیعه نور
[۱] حدیقةالشیعة: ص ۹۲.
[۲] بحارالانوار: ج ۲۱، ص ۱۰.
[۳] بحارالانوار: ج ۳۷، ص ۲۰۳، الغدیر: ج ۱، ص ۲۲.
[۴] بحارالانوار: ج ۲۱، ص ۳۸۷، عوالم: ج ۱۵:۳، ص ۴۴ و ۹۷.
[۵] بحارالانوار: ج ۳۷، ص ۱۱۱، الغدیر: ج ۱، ص ۱۱
[6] بحارالانوار: ج ۳۷، ص ۲۱۵.
[7] الغدیر: ج ۱، ص ۱۱.
[۸] الغدیر: ج ۱، ص ۱۱.
[۹] الغدیر: ج ۱، ص ۱۱.
[۱۰] بحارالانوار: ج ۷۳، ص ۱۲۷، الغدیر: ج ۱، ص ۲۷۴
[۱۱] الغدیر: ج ۱، ص ۲۹۱، عوالم: ج ۱۵:۳، ص ۱۹۹.
[۱۲] بحارالانوار: ج ۳۷، ص ۱۲۰، عوالم: ج ۱۵:۳، ص ۸۵.
[۱۳] روضهی کافی: ص ۳۴۴.
[۱۴] روضهی کافی: ص ۳۴۴.