ثابت
وقتی به زندگی انسان ها نگاه کنیم و
بخواهیم تصمیماتشان را درصد بندی کنیم، مواردی هست که علاوه بر اینکه
انسان، تصمیم داشته آن کار را انجام ندهد، ولی متناسب با شرایط، آن کار
انجام می گیرد. درصد این مواردی که در زندگی ما آدم ها تغییر می کند، زیاد
است. از طرف دیگر، مواردی هم هستند که زمین و آسمان هم جای یگدیگر را
بگیرند، باز هم تغییرشان نخواهیم داد: برخی، رفتاریشان را، بعضی ها وسایل و
ماشین و ... را . خداوند متعال هم نسبت به ما انسان ها همین دو نوع رفتار خودمان را دارد.
یه سری چیزهایی هست که تغییر می کند. مثل روزی های مادی و معنوی [1]، و
حتی مرگ یا به قول ما اجل معلق، که با صله رحم [2]و خوش خلقی [3] و ... عقب
می افتد. اما برخی چیزها هم هست، که اصلا و ابدا تغییر نمی کند. از این
موارد تعبیر می کنند به سنت های الهی. دو ویژگی عمده دارد این سنت های لا
متغیر خداوند:
1. اینکه تغییر پذیر نیستند.
2. اینکه قابل برگرداندن نیستند.
سُنَّةَ اللَّهِ فِي الَّذينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلُ وَ لَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللَّهِ تَبْديلاً [4].
اما این سنت های غیر قابل تغییر خداوند متعال چه چیزهایی هستند؟
1. عاقبت با متقین و پاکان است [5]
2. زمین از آن صالحان است [6]
3. تا زمانیکه مردم خودشان را تغییر ندهند، خداوند اوضاع و احوال عمومى آنها را عوض نمى كند [7]
4. وضع حكومت مردمى، با وضع روحيه و افكار و اخلاق و شايستگى آنها بستگى دارد. [8]
5. اگر در ميان قومى طبقهاى مترف پيدا شوند و فسق و فجور و شهوترانى و تنپرورى آغاز كنند ،منجر به هلاكت آن قوم مى گرد . [9]
6. اگر مردمى به ايمان مجهّز باشند و شايسته عمل كنند، خلافت زمين در اختيار آنها قرار خواهد گرفت. [10]
7. عاقبت و نهايت ظلم و بيدادگرى، ويرانى و تباهى و نابودى است [11]
[1] قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام : حُسْنُ الْجِوَارِ يَزِيدُ فِي الرِّزْق
(بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار ج71 ص : 150)
امام صادق عليه السلام مى فرمايند: خوش همسايگى روزى را فراوان كند
- امام على عليه السلام: حُسنُ الخلاقِ يُدِّرُ الرزاقَ وَيونِسَ الرِّفاقَ؛ (نهج الفصاحه، ح 781 ) خوش اخلاقى روزى ها را زياد مى كند و ميان دوستان انس و الفت پديد مى آورد.
[2] قالَ
الاْمامُ الباقر - علیه السلام - : « صِلِهُ الاْرْحامِ تُزَكّی
الاْعْمالَ، وَ تُنْمِی الاْمْوالَ، وَ تَدْفَعُ الْبَلْوی، وَ تُیَسِّرُ
الْحِسابَ، وَ تُنْسِیءُ فِی الاْجَلِ.» (تحف العقول، ص 218)
امام محمد باقر - علیه السلام - فرمود: صله رحم نمودن موجب تزكیه اعمال و
عبادات می شود، سبب رشد و بركت در اموال می گردد، بلاها، آفات و گرفتاری ها
را دفع و بر طرف می نماید، حساب (قبر و قیامت) را آسان می گرداند و مرگ و
أجل (معلّق) را تأخیر می اندازد.
[3] امام باقر (علیه السلام): مَن حَسُنَتْ نِیَّتُهُ زِیدَ في رِزقِهِ، و مَن حَسُنَ بِرُّهُ بأهلِهِ زیدَ في عُمرِهِ. (بحار الأنوار، ج 75، ص 175) امام باقر علیه السلام می فرمایند: هر کس نیتش خیر باشد روزی اش زیاد گردد، و هر که با خانوادۀ خود خوشرفتاری کند عمرش طولانی شود.
[4] سُنَّةَ اللَّهِ فِي الَّذينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلُ وَ لَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللَّهِ تَبْديلاً الأحزاب : 62 اين سنت خداوندى است كه در ميان پيشينيان نيز بود و در سنت خدا تغييرى نخواهى يافت.
[5] قالَ مُوسى لِقَوْمِهِ اسْتَعينُوا بِاللَّهِ وَ اصْبِرُوا إِنَّ الْأَرْضَ لِلَّهِ يُورِثُها مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ وَ الْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقينَ الأعراف : 128 موسى به قومش گفت: از خدا مدد جوييد و صبر پيشه سازيد كه اين زمين از آن خداست و به هر كس از بندگانش كه بخواهد آن را به ميراث مىدهد. و سرانجام نيك از آن پرهيزگاران است
[6] وَ لَقَدْ كَتَبْنا فِي الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّكْرِ أَنَّ الْأَرْضَ يَرِثُها عِبادِيَ الصَّالِحُونَ الأنبياء : 105 و ما در زبور- پس از تورات- نوشتهايم كه اين زمين را بندگان صالح من به ميراث خواهند برد
[7] لَهُ مُعَقِّباتٌ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَ مِنْ خَلْفِهِ يَحْفَظُونَهُ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ لا يُغَيِّرُ ما بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ وَ إِذا أَرادَ اللَّهُ بِقَوْمٍ سُوْءاً فَلا مَرَدَّ لَهُ وَ ما لَهُمْ مِنْ دُونِهِ مِنْ والٍ الرعد : 11 آدمى را فرشتگانى است كه پياپى به امر خدا از رو به رو و پشت سرش مىآيند و نگهبانيش مىكنند. خدا چيزى را كه از آن مردمى است دگرگون نكند تا آن مردم خود دگرگون شوند. چون خدا براى مردمى بدى خواهد، هيچ چيز مانع او نتواند شد و ايشان را جز خدا هيچ كارسازى نيست
[8] وَ كَذلِكَ نُوَلِّي بَعْضَ الظَّالِمينَ بَعْضاً بِما كانُوا يَكْسِبُونَ الأنعام : 129 و بدين سان ستمكاران را به كيفر كارهايى كه مىكردند به يكديگر وامى گذاريم
[9] وَ إِذا أَرَدْنا أَنْ نُهْلِكَ قَرْيَةً أَمَرْنا مُتْرَفيها فَفَسَقُوا فيها فَحَقَّ عَلَيْهَا الْقَوْلُ فَدَمَّرْناها تَدْميراً الإسراء : 16 چون بخواهيم قريهاى را هلاك كنيم، خداوندان نعمتش را بيفزاييم، تا در آنجا تبهكارى كنند، آن گاه عذاب بر آنها واجب گردد و آن را درهم فرو كوبيم
[10]
وَعَدَ اللَّهُ الَّذينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ
لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذينَ مِنْ
قَبْلِهِمْ وَ لَيُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دينَهُمُ الَّذِي ارْتَضى لَهُمْ وَ
لَيُبَدِّلَنَّهُمْ مِنْ بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْناً يَعْبُدُونَني لا
يُشْرِكُونَ بي شَيْئاً وَ مَنْ كَفَرَ بَعْدَ ذلِكَ فَأُولئِكَ هُمُ
الْفاسِقُونَ النور : 55 خدا به كسانى از شما كه ايمان آوردهاند
و كارهاى شايسته كردهاند وعده داد كه در روى زمين جانشين ديگرانشان كند،
هم چنان كه مردمى را كه پيش از آنها بودند جانشين ديگران كرد. و دينشان را-
كه خود برايشان پسنديده است- استوار سازد. و وحشتشان را به ايمنى بدل كند.
مرا مىپرستند و هيچ چيزى را با من شريك نمىكنند. و آنها كه از اين پس
ناسپاسى كنند، نافرمانند
[11] وَ تِلْكَ الْقُرى أَهْلَكْناهُمْ لَمَّا ظَلَمُوا وَ جَعَلْنا لِمَهْلِكِهِمْ مَوْعِداً الكهف : 59 و آن قريهها را چونظالم شدند به هلاكت رسانيديم و براى هلاكتشان وعدهاى نهاديم